SYNTHESIS, OPTIMIZATION, AND SPECTROSCOPIC CHARACTERIZATION OF A NOVEL SYMMETRICAL AROMATIC BIS-CARBAMATE: N,N′-HEXAMETHYLENE BIS(ORTHO-CRESOLYL CARBAMATE)
DOI:
https://doi.org/10.66960/jof.3093-8899.00034Kalit so‘zlar:
aromatik bis-karbamat, karbamat sintezi, geksametilendiizotsianat, orto-krezol, uretan, FTIR spektroskopiyasi, 1H YMR spektroskopiyasi, 13C YMR spektroskopiyasi, aromatik karbamatlar, organik sintezAbstrakt
Karbamat hosilalari tibbiyot kimyosi, agrokimyo, polimer kimyosi hamda zamonaviy funksional materiallar yaratishda keng qo‘llanilishi sababli muhim organik birikmalar sinfiga kiradi. Yuqori sintez samaradorligiga va aniq tasdiqlangan tuzilishga ega yangi aromatik bis-karbamatlarni yaratish zamonaviy organik kimyoning dolzarb yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu ishda ilgari adabiyotlarda tavsiflanmagan yangi simmetrik aromatik bis-karbamat — N,N′-geksametilen bis(orto-krezolilo karbamat) orto-krezolning geksametilendiizotsianat bilan dimetilformamid muhitida trietilamin ishtirokidagi reaksiyasi orqali sintez qilindi. Reaksiya harorati, davomiyligi va erituvchi tabiatining sintez samaradorligiga ta’siri tizimli ravishda o‘rganildi. Tadqiqot natijasida reaksiyani 35–40 °C da 3,0–3,5 soat davomida DMF muhitida olib borish eng maqbul sharoit ekanligi aniqlandi hamda maqsadli mahsulot 97,6 \% unum bilan olindi. Sintez qilingan bis-karbamatning tuzilishi element tahlili, FTIR, 1H YMR va 13C YMR spektroskopiyasi usullari yordamida tasdiqlandi. Spektral natijalar uretan funksional guruhlarining hosil bo‘lganligini, boshlang‘ich diizotsianatning to‘liq sarflanganligini hamda maqsadli molekulaning yuqori simmetrik tuzilishga ega ekanligini ishonchli ravishda ko‘rsatdi. Taklif etilgan sintez usuli aromatik bis-karbamatlarni olishning oddiy, samarali va takrorlanuvchi usuli bo‘lib, polimer kimyosi, funksional materiallar hamda biologik faol karbamat hosilalarini sintez qilish uchun istiqbolli platforma hisoblanadi. Bizning ma’lumotlarimizga ko‘ra, ushbu ish N,N′-geksametilen bis(orto-krezolilkarbamat) ning sintezi va kompleks spektroskopik tavsifi bo‘yicha ilk ilmiy hisobot bo‘lib, aromatik bis-karbamatlar strukturaviy xilma-xilligini kengaytiradi hamda ularning funksional va biologik xossalarini kelgusida o‘rganish uchun ilmiy asos yaratadi.
Havolalar
Гордеев Д.А., дис. Бесфосгенный синтез алифатических карбаматов и изоцианатов на основе этиленкарбоната, канд. хим. наук. РХТУ имени Д.И.Менделеева, Москва, 2017.
Colovic, M. B.; Krstic, D. Z.; Lazarevic-Pasti, T. D.; Bondzic, A. M.; Vasic, V. M. Curr. Neuropharmacol. 2013, 11, 315. DOI: https://doi.org/10.2174/1570159X11311030006
Gündisch, D.; Andrä, M.; Muñoz, L.; Tilotta, M. C. Bioorg. Med. Chem. 2004.
Murillo Garrido, J. V.; Armengol Montserrat, M.; Martín Juárez, J. ES. Pat. Appl PCT/ES2006/000459, 2006, Chem. Abstr. 2007, 146, 206113.
Gooyit, M.; Song, W.; Mahasenan, K. V.; Lichtenwalter, K.; Suckow, M. A.; Schroeder, V. A.; Wolter, W. R.; Mobashry, S.; Chang, M. J. Med. Chem. 2013, 56, 8139. DOI: https://doi.org/10.1021/jm401217d
Sun, L.; Wu, J.; Luo, M.; Wang, X.; Pan, M.; Gou, Z.; Sun, D. Molecules 2011, 16, 9739. DOI: https://doi.org/10.3390/molecules16119739
Hron, R.; Jursic, B. S. Tetrahedron Lett. 2014, 55, 1540. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tetlet.2014.01.052
Morinaka, H.; Murakami, M.; Watanabe, H.; Nonaka, Y.; Nakanishi, A.; Tsuzu ki, K.; Konnai, M.; Takematsu, T. Weed Res. Jpn. 1994, 39, 1. DOI: https://doi.org/10.3719/weed.39.1
Махсумов А.Г., Абдукаримова С.А., Машаев Э.Э., Азаматов У.Р., Синтез и свойства производного – N,N'-гексаметилен бис-[(орто-крезолило) –карбамата] и его применение, Universum: химия и биология, Москва, 2020, №10(76), 33-41 с.
Махсумов А.Г., Жагфаров Ф.Г., Арипджанов О.Ю., Машаев Э.Э., Азаматов У.Р. "Синтез и свойства производных мета-крезолило-карбаматов, их биологическая активность" НефтеГазоХимия, №3, 2022, 52-59 c. doi:10.24412/2310-8266-2022-3-52-59
Махсумов А.Г., Машаев Э.Э., Холбоев Ю.Х., Уразов Ф.Б., Зохиджонов С.А. N,N’–гексаметилен бис [(м-крезолило) -карбамат] и его физико-химические свойства // Life Sciences and Agriculture. 2022. №1 (9).
Махсумов А.Г., Абсалямова Г.М., Исмаилов Б.М., Машаев Э.Э. Синтез и свойства производного N',N'-гексаметилен бис-[(орто-аминоацетилфенокси)]-карбамата и его применение // Universum: химия и биология. 2019. №3 (57).
Сафаров Т.Т., Махсумов А.Г., Машаев Э.Э., Кодиров О.О. Синтез N,N’-гексаметилен бис-[(орто-крезолило) -карбамата] и изучение физико-химических параметров // Композиционные материалы. 2022. №4.
Yuklab olishlar
Nashr qilingan
Son
Bo'lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi © 2026 Eldor Mashaev, Abdukhamid Makhsumov, Utkirbek Azamatov, Ilxomjon Ortikov

Ushbu asar Creative Commons Atribut 4.0 Xalqaro Litsenziyasi ostida litsenziyalangan.
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro litsenziyasi asosida litsenziyalangan.


